Computers voor
blinden en
slechtzienden – Deel 4
Een elektronisch klasbord voor slechtziende leerlingen
Vergelijkende
test draagbare
beeldschermloepen met ingebouwd beeldscherm
Webtoegankelijkheid:
eindelijk in de lift
Websites: selectie van de redactie
Technische fiches: Beeldschermloepen
Beste lezer,
Zoals u kan merken, maakt dit nummer van InfoVisie Magazine de
achttiende jaargang rond. Toch is er geen sprake van rustig afwachten,
maar heeft de redactie opnieuw een pak nuttige informatie voor u bij
elkaar gebracht.
Webtoegankelijkheid is intussen een belangrijk politiek item
geworden. Jarenlang was het respecteren van richtlijnen vrijblijvend
maar sterk gestimuleerd, o.m. door Blindsurfer en Drempels Weg. Nu
komen we in een fase waar het toegankelijk maken van websites
voorgeschreven wordt. Ons artikel, "Webtoegankelijkheid: eindelijk in
de lift", bespreekt de Europese en de Vlaamse situatie. De Nederlandse
(met o.m. de geboorte van een nieuw weblogo) komt in een volgend nummer
aan bod.
Het voornaamste technisch thema wordt gevormd door de draagbare
beeldschermloepen met ingebouwd beeldscherm. Naast de vergelijkende
test vindt u er ook negen technische fiches van.
Onze reeks met een systematisch overzicht van computers voor blinden
en slechtzienden is aan nummer 4 gekomen. En nog wel met een
controversieel onderwerp: de meerkost van een computerconfiguratie
vanwege een visuele handicap. Erg belangrijk in het kader van de
verschillende subsidieregelingen.
In het vorige nummer bespraken we de draagbare bordcamera's waarmee
leerlingen met een visuele handicap in een klasomgeving toch op het
schoolbord kunnen kijken. Zoals toen aangekondigd, vindt u in dit
nummer een voorstel voor een elektronisch klasbord dat in het inclusief
onderwijs voor beide groepen leerlingen voordelen biedt.
Bijna gratis telefoneren via internet is een werkelijkheid:
Christiaan Pinkster vertelt u er alles over in "Skype de nieuwe hype".
Onze klassieke rubrieken: de update-info, de websites, de agenda en
de adressenlijst van leveranciers zijn er ook weer bij.
Veel leesgenot.
En vergeet niet dat u de redactie altijd om meer uitleg mag vragen
bij de gepubliceerde teksten.
Jan Engelen
De Zwitserse horlogefabrikant Tissot brengt het Silent-T-polshorloge op de markt. Het is een polshorloge waarbij op de rand van het venster trilelementen verwerkt zijn die het uur aangeven. Er zijn drie modellen beschikbaar. Meer info op de site van de fabrikant: www.tissot.ch. In België te koop bij o.a. Erocos.
Reinecker Nederland introduceert in Nederland de draagbare beeldschermloep Maxlupe versie 3.0. Deze versie heeft een opklapbaar beeldscherm, een instelbare helderheid en de mogelijkheid tot het instellen van achtergrondkleuren. Het gewicht zonder batterij en netvoeding bedraagt ongeveer 940 gram. Meer info bij Reinecker Nederland, zie adressenlijst.
Pulse Data (Nieuw-Zeeland) introduceert de nieuwe versie van de draagbare beeldschermloep Pocketviewer. Het gaat nu om een volledig kleurenmodel met een langere autonomie (2u) van de batterijen, gecombineerd met een kortere oplaadtijd (3u). Wanneer er minder dan 15 minuten batterij-energie overblijft wordt de gebruiker gewaarschuwd door een batterij-indicator. Meer info bij Sensotec (B) en LVBC (NL).
De Crosslayer maakt een eind aan het niet meer terug kunnen vinden van de muisaanwijzer. Thijs Laurman, stagiair bij Visio Het Loo Erf, maakte een programma dat de positie van de muisaanwijzer door middel van twee lijnen aangeeft. Iedereen die het ziet is enthousiast over het gratis softwarepakketje. De basisgedachte achter de Crosslayer is eenvoudig. Het snijpunt van een horizontale en een verticale lijn op het beeldscherm geeft de positie weer van de muisaanwijzer. De kleur, lengte, dikte en zichtbaarheid van de lijnen kunnen eenvoudig worden aangepast door de gebruiker. De muisaanwijzer kan extra duidelijk worden aangegeven door hem te voorzien van een extra figuur. Daarnaast is er een timerfunctie aanwezig waarmee de lijnen bij muisstilstand verdwijnen. De software is gratis te downloaden van de website van het TOVG, www.tovg.nl.
Een Duitse fabrikant van beeldschermloepen, Steller-Systemtechnik,
laat weten dat zij een vertegenwoordiger hebben voor de Franstalige
Belgische markt. Men kan terecht bij Info-Stace, 47 Rue de Strassen, L
- 8094 Bertrange, telefoon +352 26 31 431, www.infostace.lu.
Gerrit Van den Breede - KOC
De personal computer (pc) is niet
meer weg te denken uit het dagelijks leven. De pc biedt personen met
een visuele handicap meer mogelijkheden om zich te integreren in de
maatschappij. Een voorwaarde is wel dat de computer toegankelijk,
bruikbaar gemaakt wordt voor iemand die weinig of niets kan zien van
wat er zich op het scherm afspeelt.
In de vier nummers van deze jaargang wijden we telkens een artikel aan
computers voor personen met een visuele handicap. Het is de bedoeling
om u op een laagdrempelige manier een inzicht te verschaffen in zoveel
mogelijk aspecten over personen met een visuele handicap en computers.
Zoals reeds werd aangekondigd in
vorige nummers zijn we nu toe aan het vierde en laatste deel in deze
artikelenreeks:
maart 2004 : algemeen overzicht van typische computerconfiguraties voor
blinden en slechtzienden
juni 2004 : uitgediepte computerconfiguratie voor blinden
september 2004: uitgediepte computerconfiguratie voor slechtzienden
december 2004: de meerkost vanwege een visuele handicap bij een
computerconfiguratie
Onder meerkost vanwege een visuele handicap bij een
computerconfiguratie worden de kosten verstaan die voortvloeien uit het
feit dat iemand een visuele handicap heeft en een computer wil/moet
gebruiken. Het zijn bijkomende kosten die gemaakt moeten worden opdat
een blinde of slechtziende zo goed als mogelijk met een computer zou
kunnen werken en, bij voorkeur, ongeveer even efficiënt als een
ziende
persoon (cfr. Besluit van de Vlaamse Regering van 13 juli 2001).
De kost van een computer situeert zich op vijf niveaus:
Met een computer bedoelen we een bureau- of laptopmodel.
Tegenwoordig is het prijsverschil tussen een bureaumodel en een
draagbare computer verwaarloosbaar (ten opzichte van de totale
aankoopsom). We nemen de computeraanbiedingen van supermarkten en grote
(computer)winkelketens als referentie voor wat als een algemeen
gangbare computer beschouwd wordt. Rekenkracht en geheugencapaciteit
volstaan tegenwoordig ruimschoots om, zeker in een thuissituatie, vlot
te kunnen werken met verschillende aanpassingen. Meer en meer bestaan
deze aanpassingen uit software (schermuitleesprogramma,
spraaksynthesesoftware,…) die samen moet functioneren met het
eigenlijke toepassingsprogramma zoals een tekstverwerker of
internetbrowser. Indien de taken die met een computer moeten verricht
worden zich situeren in de hierboven geschetste situatie, dan
beschouwen we de computer op zich niet als een meerkost vanwege de
handicap. Een computer is te beschouwen als een algemeen aanvaard
product.
Typische voorbeelden van randapparatuur voor blinden en slechtzienden zijn een brailleprinter en een brailleleesregel. Het mag zonder meer duidelijk zijn dat deze apparaten een meerkost vormen, op voorwaarde dat de noodzaak ervoor aangetoond wordt.
Meer twijfel kan ontstaan bij een scanner. Een scanner is een
volledige meerkost omdat een blinde of zwaardslechtziende niet in staat
is om te lezen met de computer als hij niet over een scanner beschikt.
Een ziende gebruikt een scanner eerder voor het scannen van grafische
afbeeldingen en niet voor het lezen van tekst. Een ziende kan een
scanner ook gebruiken om te lezen maar heeft de keuzevrijheid om dat
niet te doen. Een scanner is voor een blind persoon een meerkost als
leesinstrument, niet als randapparatuur.
Onder toegankelijkheidssoftware verstaan we computerprogramma's die
de computer via vergroting, spraak of braille toegankelijk maken en
software die een specifieke taak vervult voor blinden en slechtzienden
zoals tekstherkenningssoftware. De hier omschreven software kan zonder
meer als een volledige meerkost vanwege de visuele handicap beschouwd
worden.
We kunnen drie niveaus onderscheiden:
Hiermee bedoelen we een opleiding in het gebruik van een
schermuitleesprogramma, een vergrotingssoftware, een brailleleesregel
en een spraaksyntheseprogramma. Dit zijn de meest voor de hand liggende
voorbeelden. Wellicht zijn er nog andere. Hoewel het aanbevolen is te
zorgen dat men vlot kan omgaan met de computer en de
toepassingssoftware, zien we in praktijk dat beide soorten opleidingen,
uit praktische overwegingen, gecombineerd worden. Omdat de opleiding
van de hulpmiddelen dikwijls door de leveranciers gegeven worden, geven
zij al doende ook een verdoken (beperkte) opleiding in het gebruik van
computers en toepassingssoftware. In ieder geval is een opleiding voor
het leren werken met de hulpmiddelen een meerkost.
Wij willen met dit artikel een aanzet geven tot de discussie over
meerkost door alvast de punten op te sommen die volgens ons deel
uitmaken van de meerkost vanwege de visuele handicap.
In het besef dat hierover meningen kunnen verschillen, doen we
hierbij een oproep om ons uw bedenkingen, vragen en andere reacties te
bezorgen. Afhankelijk van uw reacties kunnen we een vervolgartikel
schrijven.
ir. Jan Engelen – K.U.Leuven en Infovisie VZW
In het vorig nummer van Infovisie Magazine (1) besprak Christiaan Pinkster uitgebreid de studie die de Nederlandse onderzoeker Jikke van Ewijk uitvoerde bij jongeren met een visuele handicap die met een camerasysteem in de klas lessen volgen (2). De camera wordt gebruikt om de eigen cursusteksten of notities te lezen maar ook om te kunnen zien wat er op het klasbord geschreven werd. In die studie kwam men tot de conclusie dat er nog weinig of geen goede oplossingen bestaan voor het bekijken van wat op het bord geschreven staat door slechtziende leerlingen. Nochtans hebben enkele Japanse onderzoekers onlangs op de ICCHP2004-conferentie in Parijs een totaal andere aanpak beschreven, die ik in dit artikel verder wil toelichten.
Uit de vermelde studie onthouden we vooral dat er nauwelijks compacte camerasystemen bestaan waarmee een slechtziende student echt kan volgen wat er op het bord geschreven wordt. Problemen zijn er ook omdat het moeilijk wordt om snel genoeg de plaats van het opschrijfpunt te volgen bij grote vergrotingsfactoren. Bovendien dekt de leerkracht af en toe de bordinformatie tijdelijk af door ervoor te gaan staan. Tenslotte zijn er compatibiliteitsproblemen vastgesteld tussen het camerabeeld en de vergrotingssoftware. Slechtziende leerlingen zijn ook meestal moreel verplicht om op de eerste rij in de klas te gaan zitten, wat lang niet iedereen leuk vindt. Omdat alle didactici het erover eens zijn dat het opnemen van nieuwe leerstof sterk bevorderd wordt door het groepsgebeuren, is directe interactie met de leerkracht en het gebruik van een klasbord nog steeds zeer sterk motiverend en blijft het zinvol om een verbeterd klasbordsysteem te verzinnen.
Op de ICCHP2004-conferentie stelden twee Japanse onderzoekers een aanpak voor die radicaal verschilt van de klassieke (3). De leraar gebruikt nu een wit klasbord ("whiteboard") maar schrijft er niet op. Hij/zij gebruikt een elektronische pen waarvan de positie op het whiteboard automatisch gemeten wordt (Flip Chart van Mimio systems (4)). Deze informatie wordt gebruikt om de opgeschreven tekst in de computer te reconstrueren. Het computerbeeld wordt dan op het whiteboard geprojecteerd. Het proces wordt op onderstaande figuur (Image11.gif) schematisch weergegeven.
|
Men kan zich a-priori natuurlijk afvragen waarom die omweg gekozen
wordt. Het antwoord is eenvoudig: de volledige inhoud van het bord is
steeds in de computer aanwezig en kan via een eenvoudig netwerkje (evt.
draadloos) overgebracht worden naar de computers van de slechtziende
leerlingen. De info wordt bij elke leerling op het scherm getoond,
eventueel in een apart venster zodat de rest van het beeld vrij blijft.
Met dit systeem is een sterk verbeterde informatieoverdracht mogelijk:
Naast het gesofistikeerde witbord werden ook nog bijkomende mogelijkheden uitgewerkt. Omdat het beeld volledig in het computergeheugen opgeslagen is, kan men er bv. gemakkelijk computergegenereerde tekst overheen schrijven. Dit kan ook nog tijdens de les: er verschijnt dan tijdelijk een geprojecteerd toetsenbord op het scherm waarmee men tekst kan intypen.
Een andere mogelijkheid is om op het klasbord een hoekje vrij te houden waar vragen, die leerlingen intikken, rechtstreeks verschijnen.
Aan deze ontwikkeling kleven ook enkele nadelen.
Het is zonder meer duidelijk dat het lesgeven dient te gebeuren in een klaslokaal uitgerust met computer, met een pseudo-elektronisch witbord (positiedetector voor de pen, pc en LCD-projector) en met een computernetwerk. De investering is dus niet gering.
Een leraar die voor het bord staat, staat dus ook in de lichtstraal van de LCD-projector waardoor sommige delen van het geprojecteerde beeld zwart zijn. Alhoewel het elektronisch gegenereerd beeld op de computers van de slechtziende leerling daar niet onder lijdt, zien de leerlingen die op het bord (kunnen) kijken grote bewegende zwarte delen. Dat een leraar voor een bord een stukje informatie bedekt is klassiek (en wordt ondervangen door heen en weer lopen), maar in deze opstelling zal ook de schaduw van de leraar een stuk informatie onzichtbaar maken. Het effect is dus ongeveer tweemaal groter.
Hiervoor bestaat technisch een eenvoudige oplossing: de LCD-projector achter een wit scherm zetten (dus aan de andere kant dan waar de leerlingen zitten) en het beeld gespiegeld projecteren. Dit betekent natuurlijk dat er een nog leeg klasgedeelte (waarin de projector staat) achter het scherm moet zijn. Al met al niet evident.
Ondanks enkele praktische bezwaren (vooral van financiële aard) kan een dergelijk witbord, door de auteurs met enige overdrijving "super pseudo-electronic whiteboard" genoemd, toch een interessante oplossing bieden voor het inclusief onderwijs waar slechtziende leerlingen in het gewone onderwijs les krijgen.
(1) Christiaan Pinkster en Jikke van Ewijk, "Draagbare camera's voor aansluiting op een laptop en met videobril: onderzoek bij een groep slechtziende leerlingen", Infovisie Magazine, jg. 18 nr. 3 (pag. 15 en volgende in de zwartdrukversie). De technische beschrijvingen van de besproken bordcamera's vindt men ook in dat nummer.
(2) Voor aanvullende gegevens wordt verwezen naar het volledige onderzoeksrapport dat kan opgevraagd worden bij Christiaan Pinkster van Visio in Nederland (+31 35 698 57 82, christiaanpinkster@visio.nu).
(3) Yasuyuki Murai , Hisayuki Tatsumi , Masahiro Miyakawa en Shinji Tokumasu, "Design and Use of Pseudo-electronic Whiteboard for Low-Vision Education", bijdrage tot ICCHP2004, gepubliceerd in "Lecture Notes in Computer Sciences" Volume 3118 / 2004 , Springer-Verlag Heidelberg, ISBN: 3-540-22334-7, pp. 609-612 (2004)
(4) http://www.kokuyomimio.com/mimio/products/products.html
Gerrit Van den Breede – KOC
Aansluitend op de vorige test, die in Nederland uitgevoerd werd door
de collega's van Visio, komen deze keer de autonoom functionerende,
draagbare beeldschermloepen aan bod.
Om het aantal te testen beeldschermloepen binnen een werkbaar aantal te houden, hebben we volgende afbakening gemaakt:
In deze tabel presenteren we de meest relevante gegevens van dit soort apparaten. Voor een gedetailleerde omschrijving en nauwkeurige prijzen per land verwijzen we naar de technische fiches elders in dit nummer.
apparaat |
producent |
kleur of z/w |
vergroting (gemeten) |
meeneemgewicht in gram, inclusief draagtas (gemeten) |
richtprijs in euro, BTW inbegrepen |
Compact |
Tieman |
kleur |
3,8 of 8,4 |
393 |
850 |
Liberty Color |
Ash |
kleur |
5,4 tot 10 (12) |
2.170 |
2.300 |
Liberty Solo |
Ash |
kleur |
12 tot 21 (27) |
5.294 met koffer |
3.200 |
Maxlupe Color |
Reinecker |
kleur |
4,4 of 9,6 of 15 |
2.260 (batterij en schrijfstand inbegrepen) |
2.400 |
Pocketviewer |
Pulse Data |
z/w (kleurenversie aangekondigd) |
6,6 tot 8 |
339 |
870 |
Quicklook |
Ash |
kleur |
5,6 |
438 |
880 |
Strix |
Foci |
kleur |
4,6 tot 26,5 |
1.960 |
2.200 |
Traveller |
Tieman |
kleur |
5 tot 16,8 |
2.060 |
2.300 |
Widescreen Colour Laptop |
Videospec |
kleur |
3,4 of 7,8 |
1.550 |
2.000 |
Het testpanel bestond uit de auteur van dit verslag, collega’s
hulpmiddelenconsulenten van het KOC, externe experts en enkele
slechtzienden. Bij het uitvoeren van vergelijkende tests streven we er
steeds naar om gebruikers, in dit geval slechtzienden, te betrekken.
Dit geeft ons een beter aanvoelen met de praktijk waarin de apparaten
gebruikt dienen te worden.
Om de groep beeldschermloepen samen te stellen, werd gekeken welke apparaten in België beschikbaar zijn. Alle leveranciers kregen een lijst van door ons opgemerkte apparaten en konden die zelf aanvullen om in de test te laten opnemen. De Pico en Olympia van Telesensory zijn niet in de test opgenomen omdat die ten tijde van de test niet beschikbaar waren. Beide apparaten zijn ondertussen in België beschikbaar bij Data Braille Service, Ergra Engelen en Integra. Een richtprijs voor de Olympia is 2.500 euro en van de Pico is nog geen prijs bekend.
De negen beeldschermloepen zijn in grote lijnen op te delen in twee
categorieën: de vlot draagbare apparaten en de eerder als
meeneembaar
te beschouwen uitvoeringen. In de eerste groep van vlot draagbare
uitvoeringen, met een gewicht tussen 339 en 438 gram, zitten de
Compact, de PocketViewer en de Quicklook. De Pico (niet beschikbaar
voor de test) hoort eveneens in dit rijtje thuis; de fabrikant geeft
een gewicht van 280 gram op. De tweede groep bevat eerder de als
meeneembaar te beschouwen apparaten; hierin zijn echter gradaties
mogelijk. Het meeneemgewicht ligt tussen 1.550 en 5.294 gram.
Bij de besprekingen spitsen we de aandacht vooral toe op het
praktische gebruik, de draagbaarheid en de meest in het oog springende
eigenschappen. Voor meer volledige gegevens per apparaat verwijzen we
weerom naar de technische fiches verderop in dit nummer.
De Compact heeft slechts 2 drukknopjes en een hendeltje voor de scherpstelling. Het hendeltje is wat lastig om vast te grijpen en dient om een scherp beeld te bekomen bij het schrijven en lezen. Het aanzetten gebeurt door het kantelen van de camera naar lees- of schrijfstand; de schrijfstand is wat kritisch om goed scherp te krijgen omdat de camera nogal soepel beweegt. Als de camera ingeklapt is, is de lens tevens beschermd tegen krassen en aanraking, wat belangrijk is om een zuiver beeld te behouden. Bij dikke boeken kan, mits enige extra kanteling van het apparaat, tot in de plooi gelezen worden; bv. bij opzoekwerk in woordenboeken. Bij het schuiven over de tekst is er relatief weinig nazweem.
Deze beeldschermloep geeft een scherp en fijn beeld dat door de hoge
resolutie van het scherm nog extra benadrukt wordt. Samen met de
Quicklook, is de Compact in België de goedkoopste beeldschermloep
uit
de testgroep. Het bekijken van foto's is goed te doen, mede door de
lage vergrotingsfactor. Het hendeltje voor scherpstelling is voor
verbetering vatbaar; het vastgrijpen ervan vergt lange nagels en fijne
vingers; er werd verbetering beloofd door de producent. Het aflezen van
een kleurenschermpje van een gsm gaat goed (weinig lichtreflecties), op
voorwaarde dat het om een verlicht kleurenscherm gaat.
De Liberty Color heeft 4 membraandruktoetsen onder het scherm en 1 schuifknop voor de vergroting op de handcamera. In de overview-mode kan met de camera ook in de verte gekeken worden; hiervoor moet de schuifknop op de hoogste stand geplaatst worden. Met een speciale uitrekfunctie (text-stretch) wordt het beeld horizontaal uitgerekt met de bedoeling de afstand tussen de letters te vergroten en zo een beter leesbare tekst te bekomen; dit kan nuttig zijn bij het lezen van tekst waarvan de letters bijna tegen elkaar kleven. Voor het lezen van kleine papiertjes zoals kastickets, kan het gebruik van een rubberen matje helpen om het storend verschuiven van het papier tegen te gaan. Deze opmerking geldt ook voor de Liberty Solo.
De schuifknop op de handcamera is lastig te bedienen omdat het
schuiven ermee stroef en daardoor onnauwkeurig verloopt. Het bekijken
van foto's is erg lastig met de handcamera. Het scherm is klein in
verhouding tot de behuizing. Er is ook opvallend weinig nazweem. Het
schrijven met behulp van de schrijfstand wordt doorgaans als lastig
ervaren vanwege het manipuleren van de schrijfstand. De grootte van het
apparaat maakt het mogelijk om het mee te nemen naar bv. een
bibliotheek; men moet wel wat ruimte hebben om alles te plaatsen en te
lezen. Het kantelbare scherm is goed, maar de manier van verstellen
(twee knoppen tegelijk ingedrukt houden) wordt als onhandig ervaren.
De Liberty Solo heeft 6 bedieningsknoppen op de behuizing en 3 op de handcamera. Dezelfde schuifknop voor het instellen van de vergroting als bij de kleinere Color, vinden we ook hier terug. Er is een digitale vergrotingsfunctie beschikbaar die in 4 stappen vergroot, maar vanwege het digitale vergroten treedt makkelijk veel vervorming op. Helderheid, contrast, kleurverzadiging, achtergrondverlichting en kunstmatige kleuren zijn allemaal instelbaar; de meeste via een menu dat opgeroepen wordt door het ingedrukt houden van de draaiknop onder het scherm. Twee drukknopjes op de handcamera dienen voor het inschakelen van de digitale vergroting en voor een zelf te kiezen functie.
Hier geldt dezelfde opmerking voor de schuifknop op de handcamera
als bij de Liberty Color. De extra digitale vergroting wordt als niet
nuttig beschouwd, evenals de hulplijnen en de beeldafdekking. De onder-
en bovenkant van het beeldscherm kunnen, mits enige training, ook als
referentiepunt bij het lezen gebruikt worden. Een digitale verkleining
wordt gesuggereerd als nuttige voorziening om snel een overzicht te
verkrijgen over een stuk tekst. Vanwege zijn omvang, gewicht, prijs en
attachékoffer waarin hij meegenomen wordt, kan deze
beeldschermloep als
alternatief voor een bureaumodel overwogen worden. Er is een groot
kwaliteitsverschil tussen de eerder gammele handcamera en het
uitstekende scherm.
Op de Maxlupe staan 3 druktoetsen en één schuifknop. Deze laatste dient voor het instellen van de 3 verschillende vergrotingsfactoren. Bij elke vergrotingsfactor wordt een andere lens voor de camera geschoven. Het schrijven onder de Maxlupe (met schrijfstand) gaat behoorlijk goed, levert een contrastrijk beeld (ingebouwde verlichting) en is sterk verbeterd ten opzichte van het vorige model dat niet uitgerust was met een spiegel; dankzij die spiegel kan men nu vooraan op het apparaat schrijven, waardoor meer bewegingsruimte ontstaat. Men heeft de keuze het apparaat aan te schaffen zonder batterij en schrijfstand, waardoor het gewicht sterk afneemt.
Het beeld is zeer goed en het schuiven over de tekst gaat bijzonder
vlot. De Maxlupe Color met draagtas, batterij en schrijfstand wordt te
duur bevonden. Het is echter een niet opzichtig apparaat waardoor
discreet werken mogelijk is. De aparte batterij werkt onhandig, maar
heeft het voordeel dat ze snel kan gewisseld worden. Er wordt opgemerkt
dat een kantelbaar scherm handig zou zijn in het gebruik en dat het
tevens storende lichtreflecties zou verminderen. Het lezen van tekst op
verpakkingen is zo goed als onmogelijk vanwege de omvang van het
apparaat; gebruik maken van de schrijfstand levert verbetering op. Het
lezen van LCD-schermpjes is bij sommige van die schermpjes redelijk
doenbaar. Een handige bevriesfunctie voor het beeld ontbreekt. Het is
hier des te opvallender omdat bij de eerste uitvoeringen van de Maxlupe
deze functie wel aanwezig was.
Reinecker Nederland laat weten dat ze de Maxlupe Color versie 3
introduceert. Deze nieuwe versie heeft een opklapbaar beeldscherm,
instelbare helderheid en de mogelijkheid voor het instellen van
achtergrondkleuren.
De Pocketviewer is het enige zwart-wit model uit de testgroep en heeft slechts één schakelaartje voor de contrastomkering. Het apparaat zet zich aan als men het vastneemt bij de twee metalen strips. Zodra men die loslaat, schakelt de Pocketviewer zichzelf reeds na enkele seconden uit om batterijen te sparen. Door het apparaat te kantelen, kan de vergrotingsfactor lichtjes gevarieerd worden. Door de schuine kant waarop de camera geplaatst is, wordt het beeld vervormd zodat de tekst aan de ene zijde van het scherm kleiner is dan aan de overzijde. Dit wordt echter niet als storend ervaren.
Het beeld wordt erg wazig bij het schuiven over doorlopende tekst (sterke nazweem). Het is zonder meer een handig apparaat om onderweg te gebruiken. Een bevriesfunctie voor het beeld zou erg nuttig zijn. Het schrijven onder de Pocketviewer gaat niet goed omdat de rand van het toestel in de weg zit. Het apparaat ligt goed in de hand en is makkelijk hanteerbaar, op voorwaarde dat je het constant vasthoudt, anders valt het uit.Volgens de Nederlandse leverancier is er ook een uitvoering met twee schakelaars beschikbaar. De tweede schakelaar dient dan als aan/uit knop, naast de aanraakstrips.
De Quicklook heeft slechts 2 drukknoppen met meerdere functies per knop. Bij het indrukken van een knop is een geluidssignaal hoorbaar dat kan uitgeschakeld worden. Het aanzetten gebeurt door het kantelen van de camera naar lees- of schrijfstand. Na 3 minuten schakelt het apparaat zichzelf uit om batterijen te sparen.
De schrijfstand is niet bruikbaar als leesstand met een lagere
vergroting. Bij het schrijven wordt het overzicht goed behouden. Het
aflezen van een kleurenschermpje van een gsm gaat redelijk goed (weinig
lichtreflecties), op voorwaarde dat het om een verlicht kleurenscherm
gaat. Verder is het een vlot draagbaar apparaat. Samen met de Compact,
is de Quicklook in België de goedkoopste beeldschermloep uit de
testgroep. In Nederland is dit het goedkoopste apparaat.
De Strix is een vrij nieuw apparaat
(april '04) dat geproduceerd wordt door een Nederlands bedrijf dat
opgericht werd in september '03. Men kan met dit toestel zowel lezen,
schrijven als in de verte kijken. In de drie standen kan telkens de
mode (kleur, hoog contrast wit-zwart & hoog contrast zwart-wit)
gekozen worden. De vergroting gebeurt eerst optisch en vervolgens
digitaal; bij de maximum digitale vergroting (26x) – de Strix heeft de
grootste vergrotingsfactor van de apparaten in onze test - zijn
brokkelige randen zichtbaar, maar dat is vrij normaal te noemen bij
dergelijke vergroting.
Om te kunnen schrijven, moet een
hendel uitgeklapt worden en dan is er voldoende plaats om korte
boodschappen te noteren; het verplaatsen van het apparaat of het
verschuiven van het papier werd als zeer moeilijk beoordeeld. Optioneel
kan een standaard geleverd worden waardoor het apparaat als bureaumodel
kan functioneren. Kleine papiertjes (kastickets,…) kunnen makkelijk
gelezen worden in de schrijfstand.
Als enig apparaat uit de test beschikt het over een autofocus en een
bevriesfunctie voor het beeld. De beelden kunnen ook doorgestuurd
worden naar een computer waar ze verder kunnen bewerkt en/of opgeslagen
worden. Dankzij het kantelbare scherm kunnen lichtreflecties tot een
minimum beperkt worden. Aan de onderzijde bevindt zich een uitstekend
batterijvak dat storend is bij het schuiven over de papierrand. Het
beeld werd door onze testgroep als onscherp beoordeeld bij veraf kijken
maar de producent is het hiermee niet eens. De verlichting bij het
schrijven komt niet overeen met het beeld op het scherm waardoor,
volgens onze testgroep, een storende schaduw ontstaat. De gevoeligheid
van de camera is echter voldoende om zelfs zonder de ingebouwde
verlichting te kunnen werken. De Strix is redelijk zwaar om te hanteren
bij het schuiven over een document. Het in- en uitzoomen gebeurt erg
traag. Alle kenmerken die voor verbetering vatbaar zijn, werden
doorgegeven aan de producent.
De Traveller heeft 4 gomachtige druktoetsen onder het verstelbare scherm. De rolgeleiders maken dat het apparaat makkelijk kan bewogen worden over de tekst. In opengeklapte toestand kan er geschreven worden onder het apparaat. Door het gewicht van het apparaat wordt bv. een krant goed platgedrukt, wat het lezen vergemakkelijkt.
Het kantelbare beeldscherm zorgt voor een minimum aan reflecties. De
beeldkwaliteit bij het schrijven is afhankelijk van de sterkte van het
omgevingslicht; in de schrijfstand is er geen ingebouwde verlichting
voorzien. De knoppen zijn goed te bedienen, behalve de aan/uit knop die
te klein is en te veel verzonken ligt. Het lezen van tekst op
verpakkingen is zeer lastig vanwege de omvang en het gewicht van het
apparaat. De Traveller wordt wel als een mooi toestel bestempeld. Het
in- en uitzoomen gaat veelal te traag en stopt niet op tijd op het
einde en bij het begin van het bereik; de producent heeft aangegeven
dat aan dit laatste gewerkt wordt om te verbeteren.
De Widescreen Color Laptop zit in een zwart plastic koffertje waarin alle elementen een plaats hebben. Het apparaat bevat 2 camera's: voor het schrijven en het lezen. Er zijn zes schakelaartjes en 1 draaiknop voor de scherpstelling aanwezig. Het bedienen van de schakelaartjes doet in het begin erg vreemd aan, maar went snel na een poosje.
De vergroting bij het schrijven is (te) beperkt maar dat heeft als
keerzijde dat er veel plaats en overzicht is. Dankzij de uiterst lichte
camera is het lezen op verpakkingen erg makkelijk. Het op een lijn
blijven bij het lezen van doorlopende tekst is moeilijk met de
handcamera. Het koffertje oogt plastiekachtig en kwetsbaar. Een
netsnoer (220 V) kan direct op het koffertje aangesloten worden; lader
en batterij zijn immers ingebouwd.
ir. Jan Engelen – K.U.Leuven en Infovisie VZW
Het is intussen al weer bijna tien jaar geleden dat, enkele jaren na
de uitvinding van het Wereldwijde web, de eerste schuchtere pogingen
werden ondernomen om webpagina's zo te maken of te laten maken dat ze
bruikbaar zouden zijn voor mensen met een visuele handicap. Intussen
zijn er heel wat initiatieven opgezet in verschillende landen om de
webtoegankelijkheid te verbeteren. Het meest bekend zijn wel de
richtlijnen voor toegankelijke webpagina's, een project van de WAI (Web
Access Initiative)-groep binnen het W3C, het Wereldwijde Webconsortium,
een organisatie die toeziet op de ontwikkeling van wat men nu meestal
"het web" noemt.
In deze bijdrage wil ik heel kort enkele kernmomenten uit de jonge
geschiedenis van webtoegankelijkheid aanhalen, maar vooral stilstaan
bij de huidige situatie, en dit zowel op technisch, juridisch als
wettelijk vlak. Nadruk ligt hier vooral op de situatie in België
(Nederland komt in een volgend nummer aan de beurt). Hoe u aan meer
informatie over de vele hierna vermelde activiteiten en groepen kan
komen, is achteraan dit artikel toegelicht.
Sinds het begin van de jaren negentig werd meer en meer aandacht
besteed aan de mogelijkheden die aan personen met een visuele handicap
geboden werden om rechtstreeks via een pc informatie te lezen. Hiertoe
wordt de informatie op de pc zelf in een aangepaste vorm omgezet
(braille, spraak, vergroting). Om dit mogelijk te maken moesten
documenten in een gestructureerd formaat aangeleverd worden. In de
praktijk was dat in de beginperiode SGML, nu XML. Dit formaat is thans
erg populair voor het elektronisch lezen van kranten (Digikrant) en
boeken (bv. op te halen via www.anderslezen.nl).
Op het ogenblik dat meer en meer gegevens via het wereldwijde web
konden opgehaald worden, was het dan ook nodig dat met de structurering
in HTML (de taal van de standaard webpagina's, een vereenvoudigd
SGML-formaat) kon gewerkt worden.
In het kader van het Europese Harmony project (met o.m. K.U.Leuven
en Sensotec) werden de eerste richtlijnen voor toegankelijke
webpagina's verzameld en in 1995 besproken op het congres "Reading
without Paper".
Omdat er gelijkaardige initiatieven in verschillende landen en
continenten liepen, werd begin 1996 het internationale "Web Access
Initiative" opgezet en begon men samen aan het vastleggen van de
voornaamste richtlijnen. Die werden in mei 1999 formeel als "WCAG v1.0"
door het W3C aanvaard.
Intussen zijn we verschillende jaren verder en kunnen we ons de
vraag stellen of de richtlijnen wel toegepast worden en waarom
eventueel niet of onvoldoende.
Andere groepen zijn dan weer actief om uit te zoeken of het stel
richtlijnen uit 1999 nu toch niet aan een revisie toe is, omdat er
zoveel nieuwe webtechnieken bestaan, en nog belangrijker, omdat
webpagina's met de eerste reeks richtlijnen niet automatisch getest
kunnen worden, iets wat steeds meer problematisch is, gezien de enorme
stijging in het aantal webpagina’s van de laatste jaren.
In de Verenigde Staten werden de webrichtlijnen snel populair,
vooral dan omdat onder de "American with Disabilities act" firma’s en
organisaties konden gestraft worden als zij geen aandacht aan de
toegankelijkheid voor (lees-)gehandicapte lezers besteedden. Dit werd
dan nogmaals bevestigd in een telecommunicatierichtlijn die als "sectie
508" bekend staat. In de VS dook voor het eerst ook het probleem op dat
de WAI-richtlijnen weliswaar internationaal opgesteld werden, maar dat
het W3C geen erkend standaardisatie-instituut is. Dit leidde tot een
Amerikaanse variant op de WAI-richtlijnen. Omdat deze variant vooral
rekening houdt met de wensen van de industrie worden de "USBOARD
508-richtlijnen" door organisaties van en voor mensen met een beperking
zeer argwanend bekeken.
Eind 1999 werd in Europa het zgn. eEurope 2002 plan opgezet, vooral
met als doel de verspreiding van ICT-toepassingen (informatie,
computer, telecommunicatie) in Europa te promoten. Hierin kwam ook al
voor dat speciale aandacht moest besteed worden aan groepen waarvoor de
toegang tot deze ICT-toepassingen niet evident was. Bij de uitwerking
van het eEurope2002 plan (in de loop van 2000) werd expliciet vermeld
dat tegen eind 2002 alle publieke websites toegankelijk moesten gemaakt
worden en wel met respect voor de WAI-richtlijnen. Een speciale
werkgroep, genaamd eAccessibility, moest, samen met de Europese
Commissie, toezien op de uitwerking van deze regel.
Omdat die doelstelling niet werd gehaald, werd webtoegankelijkheid
ook in het nieuwe eEurope2005 plan opgenomen, zij het minder expliciet.
Een van de studieopdrachten van deze eAccessibility-groep was na te
gaan hoe het zat met de wetgeving in de verschillende Europese landen.
In de meeste landen is er wel een wetgeving van kracht die de
toegankelijkheid van gebouwen regelt. In sommige landen is die wet
voldoende ruim zodat ook de e-toegankelijkheid (tot computers, tot
internet) eronder vallen, in andere landen is dit niet zo en moet er
dringend werk gemaakt worden van nieuwe wetten. Voor meer details
verwijs ik naar de studie zelf.
In de loop van de voorbije jaren hebben verschillende Europese
landen (Engeland, Spanje, Italië en Duitsland) wetten gestemd die
de
overheid (en in sommige landen ook de industrie) verplichten om
webpagina's toegankelijk te maken.
Toch duikt in Europa weer hetzelfde probleem als in de VS op: omdat
W3C geen echte standaardisatie-organisatie is, naar welke
richtlijnentekst moet een wet dan wel verwijzen? In de opgesomde landen
is dat opgelost door de WAI-richtlijnen in vertaling als appendix aan
de wet toe te voegen, echter meestal met enkele lokale toevoegingen.
Een tweede belangrijk probleem zit in de WAI-richtlijnen zelf.
Alhoewel WAI de grootste moeite gedaan heeft om het testen en evalueren
van websites zo uniform mogelijk te laten verlopen, wordt vastgesteld
dat er absoluut geen uniformiteit bestaat in de aanpak van de
testprocedure.
Omdat dit mogelijk leidt tot verschillende resultaten bij het testen
van toegankelijkheid, hebben in april 2003 een dertigtal Europese
organisaties een gemeenschappelijke nota goedgekeurd waarin zij hun
intentie uitten om de testprocedures op Europese schaal te
harmoniseren. Deze Euroaccessibility-groep heeft een aantal documenten
samengesteld die een aanzet moeten geven tot een Europees markeer- en
certificatiesysteem. Om hieraan ernstig te kunnen werken (iets waarvoor
uiteraard financiën nodig zijn) hebben een achttal groepen uit het
Euroaccessibility-consortium samen een project ingediend bij de
Europese Commissie. Die ondersteunende actie "SupportEAM’, is zopas van
start gegaan. Voor Vlaanderen zit de K.U.Leuven Onderzoeksgroep in het
consortium, voor Nederland de Stichting Bartimeus.
In het verleden konden de lezers van Infovisie al kennis maken met Blindsurfer. Enkele jaren terug begon Jeroen Baldewijns, oud Infovisie-medewerker, binnen Blindenzorg Licht en Liefde, samen met wijlen Rudi Canters, aan een uitgebreide promotie- en controlecampagne van overheidswebsites. Op korte tijd werden met een minimum aan middelen tientallen sites onderzocht, voornamelijk van gemeenten en provincies. Om hun toegankelijkheid aan te geven mochten de goedgekeurde websites het Blindsurfer logo (en de bijbehorende tekst) op hun homepagina aanbrengen. Meer info over de manier waarop Blindsurfer de websites analyseert en o.m. ook een lijst van de sites die het Blindsurfer label hebben gekregen, vindt men op: http://www.blindsurfer.be.
Vorig jaar werd besloten om ook met de Franstalige organisatie ONA (Oeuvre National des Aveugles) samen te werken zodat het Blindsurfer label nu een "Belgisch" label kan genoemd worden. Blindsurfer kijkt ook internationaal en zo werd het in april 2003 ook stichtend lid van het reeds vermelde Euroaccessibility-consortium.
Zoals hoger gezegd bestaan er in
verschillende landen reeds specifieke wetten om de e-toegankelijkheid
verplicht te stellen. In Vlaanderen wordt er vanuit gegaan dat de
antidiscriminatiewet van 2003 ("Wet ter bestrijding van discriminatie
van 25.02.2003"; BS 17.03.2003) kan ingeroepen worden om organisaties
en bedrijven op te leggen dat zij rekening moeten houden met hun
leesgehandicapte medewerkers en dus o.m. webtoegankelijkheid moeten
garanderen.
Er bestaan al een aantal Europese
richtlijnen betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten waarin
geen discriminatie mag voorkomen. De toepassing ervan wordt in de
verschillende landen opgevolgd door het "European Disability Forum", de
officiële gesprekspartner van de Europese Overheden in zaken die
op
personen met een handicap betrekking hebben. In oktober 2004 richtte de
Europese Commissie een specifiek congres in rond
"Overheidsaanbestedingen voor toegankelijke producten". Verslag
hierover volgt later.
De Vlaamse Overheid zelf heeft in juni
2004 het "Toeweb"-actieplan goedgekeurd waarvan de twee voornaamste
doelstellingen zijn: a) het toegankelijk maken van overheidswebsites
voor de burgers (internet) en b) ervoor te zorgen dat de interne
websites van de overheid (intranet) ook zodanig toegankelijk zijn dat
ze geen hinder meer vormen voor leesgehandicapte medewerkers en
overheidsambtenaren.
Om dit te realiseren werd in de
regeringsbeslissing van 11 juni 2004 een tijdslijn vooropgesteld. De
voornaamste data zijn:
Wel staat vast dat de controle gebaseerd
moet zijn op aangepaste Blindsurfer-normen. De Blindsurfer-normen zelf
steunen op hun beurt op de internationale WCAG1-normen van het Web
Access Initiative. Toch zijn er enkele wijzigingen. Zo moet o.m. de
richtlijn 14.1, "verstaanbare taal", niet geverifieerd worden
(verstaanbaarheid is niet voldoende precies te definiëren) en
werden
enkele extra vereisten (o.m. naar het gebruik van zinvolle alt-tags)
bij opgenomen. Meer details kunnen via Jan Engelen, jan.engelen@esat.kuleuven.ac.be,
of Johan Vermeiren, johan.vermeiren@azf.vlaanderen.be,
opgevraagd worden.
Wel dient onderstreept te worden dat
deze aanpak voor de Vlaamse overheidsites geldt en dus lang niet als
een algemene wet kan geïnterpreteerd worden, zodat ook niemand
verplicht kan worden om dezelfde procedures te aanvaarden.
Op het federale niveau (België) zijn de
bevoegdheden qua toegankelijkheid erg versnipperd. Om het beleid
coherent aan te pakken is er onlangs een interministeriële
conferentie
opgericht.
In de begeleidende nota bij het
Toeweb-project wordt vermeld dat de overheid kiest voor de best
mogelijke toepassing van de WAI-normen, ook indien deze gewijzigd
worden. Bovendien wordt er expliciet in verwezen naar de hoger vermelde
eEurope2002-plannen. En wordt gezegd dat de activiteiten van het
Euroaccessibility-consortium
op de voet moeten gevolgd worden, zelfs als dit een aanpassing van de
richtlijnen zou inhouden.
Het SupportEAM-project (zie
hoger) is echter pas van start gegaan.
Twee andere Europese projecten rond
webtoegankelijkheid zijn gelijktijdig (sept. 2004) gestart. In het
BentoWeb-project
worden technieken ontwikkeld om websites zo automatisch mogelijk te
verifiëren. Dank zij moderne software kunnen bv. kleurcontrasten
gemeten worden en kan bv. onmiddellijk nagegaan worden of een pagina
voor mensen met kleurenblindheid bruikbaar is. Ook wordt in dit project
aandacht besteed aan de documentbeheerssystemen die meer en meer
ingezet worden om de gegevens up to date te houden. Webpagina’s worden
dan automatisch gegenereerd volgens een aantal afspraken en
stijlregels. Via dit project wordt ook intensief samengewerkt met het
WAI-consortium, vooral dan om op middellange termijn te komen tot
versie 2 van de WAI-richtlijnen. De onderzoeksgroep Docarch van de
K.U.Leuven is bij dit project betrokken.
Tenslotte startte ook het EIAO-project.
In dit project wordt getracht, door gepaste vereenvoudigingen van de
controles, tot een meetsysteem te komen dat, zodra het operationeel zal
zijn, toelaat om Europese statistieken op te stellen en zo de
verbetering met de tijd in kaart te brengen. In eurojargon heet dat een
barometer.
Het is duidelijk dat er heel wat beweegt in het domein van webtoegankelijkheid. Via Infovisie Magazine zullen we u hierover dan ook blijvend op de hoogte houden. Een volgend artikel zal handelen over de toestand in Nederland, waar, na het succes van de "Drempels weg"-campagne, nu ook geopteerd werd voor de invoering van een toegankelijkheidslabel "Drempelvrij.nl". Ook bespreken we binnenkort de resultaten van een zeer grote en grondige toegankelijkheidsstudie die door de City-universiteit van Londen uitgevoerd werd.
Verwijzingen: Als u meer informatie over de aangehaalde initiatieven wil hebben, kunnen we verwijzen naar de webpagina met verdere links die te vinden is op:
http://www.docarch.be/engelen/links/.
Christiaan Pinkster - Visio TOVG
Gratis bellen via het Internet ontwikkelt zich in sneltreinvaart. Skype is op dit moment het populairste en meest gebruikte programma. We bekeken de basisfuncties van het programma op toegankelijkheid met vergroting, spraak en braille. Gratis bellen via het Internet is met hulpmiddelen goed te doen.
50% van de huishoudens beschikt over een computer met een snelle internetverbinding. Met de toegenomen snelheid nemen ook de mogelijkheden toe. VOIP (Voice Over IP) is een van deze mogelijkheden. Hiermee is het mogelijk spraakbestanden te versturen via het Internet. Door computers met dezelfde telefoniesoftware met elkaar te verbinden, ontstaat er een geheel nieuw telefoonnetwerk via het Internet.
Skype is gratis telefoniesoftware die te downloaden is van de website www.skype.com. Het downloaden gaat eenvoudig en is met alle hulpmiddelen goed te doen. Tijdens de installatie wordt een gebruikersaccount aangemaakt. Hiervoor is minimaal een gebruikersnaam en wachtwoord nodig. Binnen enkele minuten is het gehele programma geïnstalleerd en klaar voor gebruik.
Het telefoneren met Skype is ruwweg te splitsen in twee onderdelen: het zoeken van andere gebruikers en het bellen van contactpersonen. Zoeken van andere gebruikers via de menubalkopdracht Acties - Skype-gebruikers zoeken is eenvoudig. Na het invoeren van een naam wordt een lijst getoond met alle Skype-gebruikers die aan de invoer voldoen. Met de rechtermuisknop (shift-F10) is het mogelijk de gezochte naam toe te voegen aan de lijst met contactpersonen of rechtstreeks te bellen. Bellen van contactpersonen via Gesprek – Contactpersoon bellen is een handige methode. In de weergegeven lijst staan alleen de contactpersonen die op dat moment online zijn.
Via de menuopdracht gesprek zijn alle standaard handelingen zoals het opnemen, ophangen, in de wachtstand zetten, uit te voeren.
Voor meer informatie http://web.skype.com/home.nl.html.
We presenteren u een zestal websites waarvan sommige niet zo nieuw meer zijn maar een directe toegang geven tot een pak basiskennis, ditmaal thematisch gegroepeerd.
Richtlijnen voor toegankelijke
webpagina's - http://www.w3c.nl/Vertalingen/2000/WAI-WEBCONTENT/WAI-WEBCONTENT-NL.html
Website met de officiële Nederlandse
vertaling van de meest verspreide, internationaal aanvaarde
"Richtlijnen voor de opmaak van toegankelijke webpagina's" (WCAG 1.0).
Access Board 508 Richtlijnen
- http://www.accessibility.nl/internet/richtlijnen/accessboard
Deze reeks richtlijnen, gebaseerd op
WCAG 1.0 maar afgezwakt, zijn de facto door de VS-industrie aanvaard.
Op de vermelde plaats vindt men de Nederlandse vertaling ervan en nog
veel meer info over verschillende soorten richtlijnen.
Drempelvrij.nl - http://www.drempelvrij.nl/keuringseisen.php
Ook Nederland voerde vanaf oktober
2004 een websitelogo voor toegankelijke websites in. Op deze site vindt
men de keuringseisen die gesteld worden om het keurmerk Drempelvrij.nl
te bekomen. Er staat overigens een model van het keurmerk bij.
Europese samenwerking tussen
informatiecentra rond hulpmiddelen (EASTIN) - http://www.eastin.info
Op Europees vlak is er onlangs een
samenwerking ontstaan tussen organisaties die technologische
dienstverlening opzetten voor mensen met een handicap, het European
Assistive Technology Information Network. Het KOC is onlangs lid
geworden.
Europese samenwerking tussen
producenten van aangepaste lectuur (EUAIN) - http://www.euain.org
Verschillende organisaties die
werken aan de productie van aangepaste lectuur voor mensen met een
handicap en hiervoor wensen efficiënt samen te werken met
uitgevers,
hebben zich verenigd in het European Accessible Information Network.
Studeren met Visuele
Functiebeperking - http://svf.rega.khleuven.be/
Verschillende Belgische hogescholen en universiteiten werken samen
om de begeleiding van studenten met een visuele handicap in het hoger
onderwijs op een professionele manier te ondersteunen.
..............................................................................................................
20 tot 22 januari 2005
..............................................................................................................
ZieZo is een hulpmiddelenbeurs die voor de tiende keer georganiseerd wordt. Vanaf dit jaar in samenwerking met de Stichting Oogfonds Nederland. De toegang is gratis.
Plaats: Congrescentrum NBC, Nieuwegein, Nederland
Info: Zie Zo bedrijfsbureau
Nederland
Telefoon: +31 35 588 55 83
E-mail: info@ziezo.org
Website: www.ziezo.org
..............................................................................................................
14 tot 19 maart 2005
..............................................................................................................
Twintigste internationale conferentie met beurs over technologie en personen met een handicap. Deze conferentie richt zich hoofdzakelijk tot professionelen.
Plaats: Hilton en Marriott luchthavenhotels, Los Angeles, Amerika
Info: Center on Disabilities
California State University, Northridge
18111 Nordhoff Street, Building 11, Suite 103
Northridge, CA 91330-8340
Verenigde Staten
Telefoon: +1 818 677 2578
Fax: +1 818 677 4929
E-mail: ctrdis@csun.edu
Website: www.csun.edu/cod
..............................................................................................................
4 tot 8 april 2005 (*)
..............................................................................................................
Internationale conferentie met beurs over alle factoren die van belang zijn voor personen met een visuele handicap. Dit evenement richt zich hoofdzakelijk tot professionelen.
Plaats: Londen, Groot-Brittannië
Info: Royal National
Institute for the Blind
105 Judd Street
London WC1H 9NE
Groot-Brittannië
Telefoon: +44 20 73 91 23 29
Fax: +44 20 73 91 20 79
E-mail: vision2005@rnib.org.uk
Website: www.rnib.org.uk/vision2005
..............................................................................................................
11 tot 13 mei 2005 (*)
..............................................................................................................
Internationale hulpmiddelenbeurs, georganiseerd door een groep Duitse hulpmiddelenproducenten. De toegang is gratis.
Plaats: Sheraton Airport Hotel, Frankfurt, Duitsland
Info: Metec AG
Ingenieur-Aktiengesellschaft
Customer Service
Gutenbergstrasse 65a
70176 Stuttgart
Duitsland
Telefoon: +49 7 11 66 60 30
E-mail: info@sightcity.de
Website: www.sightcity.de
..............................................................................................................
8 tot 10 juni 2005 (*)
................................................................................................................
Negende internationale conferentie over het elektronisch publiceren. Het motto voor deze conferentie is "challenges for the digital content chain". Deze conferentie richt zich tot iedereen die belangstelling heeft voor het elektronisch publiceren.
Plaats: Arenbergkasteel K.U.Leuven, Heverlee, België
Info:
Prof. Jan Engelen
DocArch Research Group K.U.Leuven
E-mail: jan.engelen@esat.kuleuven.ac.be
Website: www.elpub.net
..............................................................................................................
19 tot 21 juli 2005
..............................................................................................................
Hulpmiddelenbeurs met een groot aandeel van Britse producenten van geavanceerde hulpmiddelen voor personen met een visuele handicap. Deze beurs richt zich tot het grote publiek en de toegang is gratis.
Plaats: Clarendon Suites, Hagley Road, Birmingham, Groot-Brittannië
Info: Stewart Morehead
Queen Alexandra College
Court Oak Road, Harborne
Birmingham B17 9TG
Groot-Brittannië
Telefoon: +44 121 428 5050
Fax: +44 121 428 5047
E-mail: enquiries@qac.ac.uk
Website: www.qac.ac.uk/sightvillage/6-1.html
..............................................................................................................
6 tot 9 september 2005 (*)
................................................................................................................
Achtste Europese conferentie van de "Association for the Advancement of Assistive Technology in Europe".
Plaats: Lille (Rijsel), Frankrijk
Info: www.aaate2005.com
..............................................................................................................
................................................................................................................
Tiende internationale conferentie over hoe computers behulpzaam kunnen zijn voor personen met een handicap en voor ouderen. Deze conferentie richt zich hoofdzakelijk tot professionelen.
Plaats: Johannes Kepler University, Linz, Oostenrijk
Info: www.icchp.org
..............................................................................................................
16 tot 21 juli 2006
..............................................................................................................
Twaalfde internationale conferentie van de International Council for Education of People with Visual Impairment.
Plaats: Putra World Trade Centre, Kuala Lumpur, Maleisië
Info: www.icevi.org
(*) : Activiteiten waar het Kennis- en OndersteuningsCentrum,
Infovisie vzw, Visio Loo Erf en/of Sonneheerdt aan deelnemen.
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 10 cm
Vergroting: 4x of 8x
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: ja
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: neen
TIEMAN
Koddeweg 39-41
3194 DH Hoogvliet
Nederland
Telefoon: +31 10 23 13 555
Fax: +31 10 23 13 592
E-mail: info@tieman.nl
Web: www.tieman.nl/?id=1035
Uitvoering: draagbaar met handcamera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 15 cm
Vergroting: 1 tot 10 maal
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: ja
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: ja
ASH TECHNOLOGIES
B5, M7 Business Park
Naas, County Kildare
Ierland
Telefoon: +353 45 88 22 12
Fax: +353 45 88 22 14
E-mail: info@ashtech.ie
Web: www.ashtech.ie/site1/libcol.htm
Uitvoering: draagbaar met handcamera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 30 cm
Vergroting: 1 tot 42 maal
Elektronische leeslijnen: ja
Elektronische beeldafdekking: ja
Keuze tekst- en achtergrondkleur: ja
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: ja
ASH TECHNOLOGIES
B5, M7 Business Park
Naas, County Kildare
Ierland
Telefoon: +353 45 88 22 12
Fax: +353 45 88 22 14
E-mail: info@ashtech.ie
Web: www.ashtech.ie/site1/libsolo.htm
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 15 cm
Vergroting: 5x of 10x of 15x
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: ja
REINECKER REHA-TECHNIK
Sandwiesenstraße 19
64665 Alsbach-Hähnlein
Duitsland
Telefoon: +49 62 57 93 110
Fax: +49 62 57 25 61
E-mail: info@reineckerreha.de
Web: www.reineckerreha.de/englisch/produkte/maxlupe.htm
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: zwart-wit
Schermdiagonaal: 10 cm
Vergroting: 3 tot 8 maal
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: neen
PULSE DATA INTERNATIONAL
1 Expo Place
P O Box 3044
Christchurch
Nieuw-Zeeland
Telefoon: +64 3 384 4555
Fax: +64 3 384 4933
E-mail: enquiries@pulsedata.com
Web: www.pulsedata.com/Products/Video_Magnifiers/monoPV.asp
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 10,2 cm
Vergroting: 5,5x (tot 2x in
overzichtsbeeld)
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: neen
ASH TECHNOLOGIES
B5, M7 Business Park
Naas, County Kildare
Ierland
Telefoon: +353 45 88 22 12
Fax: +353 45 88 22 14
E-mail: info@ashtech.ie
Web: www.quicklook.com/index-nl.htm
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 18 cm
Vergroting: 4 tot 26 maal
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: ja
PC-aansluiting: ja
Aansluiting 2de scherm: ja
FOCI
Tijs van Zeventerstraat 29
3062 XP Rotterdam
Nederland
Telefoon: +31 10 4523212
Fax: +31 10 4523212
E-mail: info@foci.nl
Web: www.foci.nl
Uitvoering: draagbaar met ingebouwde
camera
Weergave: kleur
Schermdiagonaaal: 16 cm
Vergroting: 4 tot 16 maal
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: ja
TIEMAN
Koddeweg 39-41
3194 DH Hoogvliet
Nederland
Telefoon: +31 10 23 13 555
Fax: +31 10 23 13 592
E-mail: info@tieman.nl
Web: www.tieman.be/?id=286
Leveranciers en prijzen
Uitvoering: draagbaar met handcamera
Weergave: kleur
Schermdiagonaal: 18 cm
Vergroting: tot 10 maal
Elektronische leeslijnen: neen
Elektronische beeldafdekking: neen
Keuze tekst- en achtergrondkleur: neen
Autofocus en elektrische zoom: neen
PC-aansluiting: neen
Aansluiting 2de scherm: ja
VIDEOSPEC
30a HIGH STREET
OLD WOKING
SURREY GU22 9ER
Groot-Brittannië
Telefoon: +44 14 83 72 22 73
Fax: +44 14 83 72 83 43
E-mail: sales@videospec.co.uk
Web: www.videospec.fsbusiness.co.uk/wsrnltp_lg.htm
ABERIS
Groeneweg 58
B - 3001 Heverlee
Telefoon: +32 (0)16 23 49 09
Fax: +32 (0)16 23 56 62
E-mail: aberis@pandora.be
ADVANCED TECHNICS
Tweehuizenweg 81, bus 9
B - 1200 Brussel
Telefoon: +32 (0)2 763 09 08
Fax: +32 (0)2 770 58 13
E-mail: info@advtechnics.com
Web: www.advtechnics.com
ALECS
Sprendlingenpark 21
NL - 5061 JT Oisterwijk
Telefoon: +31 (0)13 521 33 73
Fax: +31 (0)13 521 33 71
E-mail: info@alecs.tv
Web: www.alecs.tv
ALVA
Leemansweg 51
NL - 6827 BX Arnhem
Telefoon: +31 (0)26 38 41 384
Fax: +31 (0)26 38 41 300
E-mail: info@alva-bv.nl
Web: www.alva-bv.nl
AMMAREHA MEDICAL
Sint-Annastraat 93
NL - 6524 EJ Nijmegen
Telefoon: +31 (0)24 3600 457
Fax: +31 (0)24 3600 708
E-mail: ammareha@planet.nl
BESS / Steller systeemtechniek
Griendtsveenweg 22a
7901 EA Hoogeveen
Nederland
Telefoon: +31 528 23 59 42
E-mail: info@bess.nl
Web: www.bess.nl
BLINDENZORG LICHT EN LIEFDE
Hulpmiddelendienst
Oudenburgweg 40
B - 8490 Varsenare
Telefoon: +32 (0)50 40 60 52
Fax: +32 (0)50 38 64 83
E-mail: hulpmid@blindenzorglichtenliefde.be
Web: www.blindenzorglichtenliefde.be
BRAILLELIGA
Engelandstraat 57
B - 1060 Brussel
Telefoon: +32 (0)2 533 32 11
Fax: +32 (0)2 537 64 26
Web: www.brailleliga.be
DATA BRAILLE SERVICE
Sporthalplein 3
B - 2610 Wilrijk
Telefoon: +32 (0)3 828 80 15
Fax: +32 (0)3 828 80 16
E-mail: info@databraille.be
Web: www.databraille.be
DE CEUNYNCK NV
Kontichsesteenweg 36
B - 2630 Aartselaar
Telefoon: +32 (0)3 870 37 51
Fax: +32 (0)3 887 19 20
E-mail: l.herremans@deceunynck.be
Web: www.deceunynck.be
EDITEC
5, rue des Berceaux
B - 7061 Casteau
Telefoon: +32 (0)65 72 32 45
Fax: +32 (0)65 72 38 16
ERGRA ENGELEN
Kerkstraat 23
B - 2845 Niel
Telefoon: +32 (0)3 888 11 40
Fax: +32 (0)3 888 14 36
E-mail: jos.engelen@ergra-engelen.be
Web: www.ergra-engelen.be
ERGRA LOW VISION
Carnegielaan 4 - 14
NL - 2517 KH Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 311 40 70
Fax: +31 (0)70 311 40 71
E-mail: info@ergra-low-vision.nl
Web: www.ergra-low-vision.nl
EROCOS INTERNATIONAL
Onze-Lieve-Vrouwstraat 90
B - 3550 Zolder
Telefoon: +32 (0)11 53 34 54
Fax: +32 (0)11 53 34 55
E-mail: info@erocos.be
Web: www.erocos.be
ESCHENBACH OPTIK BV
Osloweg 134
NL - 9723 BX Groningen
Telefoon: +31 (0)50 541 25 00
Fax: +31 (0)50 541 05 82
E-mail: mail@eschenbach-optik.nl
Web: www.eschenbach-optik.nl
ESCHENBACH VISUEEL CENTRUM
Plezantstraat 42
B - 9100 Sint-Niklaas
Telefoon: +32 (0)3 766 64 99
Fax: +32 (0)3 778 01 98
E-mail: paumen@visueelcentrum.be
EUREVA
Saturnusstraat 95
NL - 2516 AG Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 38 55 209
E-mail: info@eureva.nl
EVISION OPTICS
Postbus 18568
NL - 2502 EN Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 311 40 90
Fax: +31 (0)70 311 40 91
E-mail: info@evision.nl
Web: www.evision.nl
FOCI
Tijs van Zeventerstraat 29
NL – 3062 XP Rotterdam
Telefoon: +31 10 452 32 12
Fax: +31 10 452 32 12
E-mail: info@foci.nl
Web: www.foci.nl
INTEGRA
Naamsesteenweg 386
B - 3001 Heverlee
Telefoon: +32 (0)16 35 31 30
Fax: +32 (0)16 35 31 44
E-mail: info@integra-belgium.com
Web: www.integra-belgium.com
KOBA VISION
De Oude Hoeven 6
B - 3971 Leopoldsburg
Telefoon: +32 (0)11 34 45 13
Fax: +32 (0)11 34 85 25
E-mail: info@kobavision.be
Web: www.kobavision.be
KOMFA
Postbus 3041
NL – 3760 DA Soest
Telefoon: +31 (0)35 588 55 83
Fax: +31 (0)35 588 55 84
E-mail: info@komfa.nl
Web: www.komfa.nl
LVI BELGIUM
Bouwelsesteenweg 18a
B - 2560 Nijlen
Telefoon: +32 (0)3 455 92 64
Fax: +32 (0)3 455 92 88
E-mail: info@lvi.be
Web: www.lvi.be
LVBC
James Wattstraat 13B
NL - 2809 PA Gouda
Telefoon: +31 (0)182 525 889
Fax: +31 (0)182 670 071
E-mail: info@lvbc.nl
Web: www.lvbc.nl
N. JONKER
Duifhuis 5
NL - 3862 JD Nijkerk
Telefoon: +31 (0)33 245 37 05
Fax: +31 (0)33 245 00 04
E-mail: n.jonker@hccnet.nl
Optical Low Vision Services
De Moucheronstraat 55
NL - 2593 PX Den Haag
Telefoon: +31 703 83 62 69
Fax: +31 703 81 46 13
E-mail: info@slechtzienden.nl
Web: www.slechtzienden.nl
RDG KOMPAGNE
Winthontlaan 200
NL - 3526 KV Utrecht
Telefoon: +31 (0)30 287 05 64
Fax: +31 (0)30 289 85 60
E-mail: info@rdgkompagne.nl
Web: www.kompagne.nl
REINECKER REHA TECHNIK NL
Oudenhof 2D
NL - 4191 NW Geldermalsen
Telefoon: +31 (0)345 585 160
Fax: +31 (0)345 585 169
E-mail: reinecker.nl@worldonline.nl
SENSOTEC
Gistelsesteenweg 112
B - 8490 Varsenare
Telefoon: +32 (0)50 39 49 49
Fax: +32 (0)50 39 49 46
E-mail: info@sensotec.be
Web: www.sensotec.be
STICHTING SPITS
Blijdestijn 15
NL - 6714 DX Ede
Telefoon: +31 (0)318 63 16 82
E-mail: info@stichtingspits.nl
Web: www.stichtingspits.nl
TIEMAN BELGIE
Baron Ruzettelaan 29
B - 8310 Brugge
Telefoon: +32 (0)50 35 75 55
Fax: +32 (0)50 35 75 64
E-mail: info@tieman.be
Web: www.tieman.be
TIEMAN NEDERLAND
Koddeweg 39-41
NL - 3184 DH Hoogvliet
Telefoon: +31 (0)10 231 35 55
Fax: +31 (0)10 231 35 90
E-mail: info@tieman.nl
Web: www.tieman.nl
VAN DEN BOS OPTICAL
LOW VISION
De Moucheronstraat 55
NL - 2593 PX Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 383 62 69
Fax: +31 (0)70 381 46 13
E-mail: info@slechtzienden.nl
Web: www.slechtzienden.nl
www.loepen.nl
VAN HOPPLYNUS VISION CARE
Koningsstraat 101
B - 1000 Brussel
Telefoon: +32 (0)2 214 09 50
Fax: +32 (0)2 214 09 57
VAN LENT SYSTEMS
Lithoyensedijk 25A
NL - 5396 NC Lithoyen
Telefoon: +31 (0)412 64 06 90
Fax: +31 (0)412 62 60 25
WORLDWIDE VISION
Oude Hondsbergselaan 9
NL - 5062 SM Oisterwijk
Telefoon: +31 (0)13 528 56 66
Fax: +31 (0)13 528 56 88
E-mail: info@worldwidevision.nl
Web: www.worldwidevision.nl
INFOVISIE MAGAZINE
Driemaandelijks tijdschrift over technische hulpmiddelen voor blinde en
slechtziende mensen. Verkrijgbaar in zwartdruk, in gesproken vorm op
audio-cd en in elektronische vorm als HTML-bestand. Het elektronische
formaat is gratis indien men zich via e-mail aanmeldt bij de redactie.
Een diskette met de elektronische versie is verkrijgbaar tegen de
gewone abonnementsprijs.
KOC
Tel.: +32 (0)2 225 86 91
E-mail: gerrit.vandenbreede@vlafo.be
Web: www.koc.be
INFOVISIE vzw
Tel.: +32 (0)16 32 11 23
E-mail: jan.engelen@esat.kuleuven.ac.be
Web: www.infovisie.be
De organisaties Visio en Sonneheerdt hebben toegezegd om ook in 2004 inhoudelijk aan InfoVisie Magazine te blijven meewerken.
Redactieteam:
Vormgeving:
Abonnementen:
Wie zich wenst te abonneren dient zich tot het KOC (zie
hierboven)
te richten.
Zonder schriftelijk tegenbericht wordt uw abonnement automatisch
verlengd bij het begin van een nieuwe jaargang.
Verantwoordelijke uitgever:
Jan Engelen
Vloerstraat 67
B - 3020 Herent
De redactie is niet verantwoordelijk voor ingezonden artikelen.
Enkel teksten die ondertekend zijn, worden opgenomen. De redactie
behoudt zich
het recht voor ingezonden stukken in te korten.
Het redactieteam kan niet aansprakelijk gesteld worden voor
onjuiste gegevens die door leveranciers of producenten werden
meegedeeld.
© Artikels uit deze publicatie kunnen overgenomen worden na schriftelijke toestemming van de uitgever.